H ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΕΙ ότι ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ -π.Βασίλειος Βολουδάκης

Ανθρώπινη φύση και ηθικές αξίες

Γράφει ο Massimo Pigliucci

Υπάρχει αυτό που αποκαλούμε ανθρώπινη φύση; Η απάντηση έχει επιπτώσεις για όποιον ασχολείται με την ηθική. Σε μια εποχή που ορίζεται από ανήθικες πολιτικές ηγεσίες και διαβρωμένες κοινωνικές αξίες, το να σκεφτόμαστε για την ουσία τού τι σημαίνει άνθρωπος δεν ήταν ποτέ πιο σημαντικό.

Η φιλοσοφική αντίληψη της «ανθρώπινης φύσης» έχει μακρά ιστορία. Στη δυτική κουλτούρα, η μελέτη της ξεκίνησε με τον Σωκράτη τον 5ο π.Χ. αιώνα, ήταν όμως ο Αριστοτέλης εκείνος που υποστήριξε ότι η ανθρώπινη φύση διαθέτει μοναδικά στοιχεία – ιδιαίτερα, την ανάγκη για κοινωνικοποίηση και την ικανότητά μας για λογική. 

Για τους Στωικούς της ελληνιστικής εποχής, η ανθρώπινη φύση ήταν εκείνο που έδινε στη ζωή νόημα και συνέβαλε στην υιοθέτηση του κοσμοπολιτισμού και της ισότητας.

Οι αρχαίοι κινέζοι φιλόσοφοι όπως ο Κομφούκιος και ο Μένκιος πίστευαν πως η ανθρώπινη φύση είναι εγγενώς καλή, ενώ ο Σουτζί πίστευε πως ήταν κακή και χωρίς ηθική πυξίδα. 

Οι μεγάλες θρησκείες θεωρούν πως η ανθρώπινη φύση διαφθείρεται με την αμαρτία, όμως μπορεί να υπάρξει άφεση μέσω του εναγκαλισμού με τον Θεό. Οι σύγχρονοι δυτικοί φιλόσοφοι του 17ου και του 18ου αιώνα βασίσθηκαν σε αυτές τις ιδέες. 

Ο άγγλος φιλόσοφος Τόμας Χομπς υποστήριξε ότι η φυσική μας κατάσταση οδηγεί σε μια ζωή που είναι «μοναχική, φτωχική, βίαιη και σύντομη», γι" αυτό και χρειαζόμαστε μια ισχυρή, κεντρική πολιτική εξουσία (τον αποκαλούμενο Λεβιάθαν).

Αντίθετα, ο Ζαν Ζακ Ρουσό πίστευε πως η ανθρώπινη φύση είναι διαμορφώσιμη, όμως η αρχική μας κατάσταση ήταν χωρίς λογική, γλώσσα ή κοινότητα. Κατέληξε ότι η ασυμβατότητα μεταξύ της αρχικής μας κατάστασης και του σύγχρονου πολιτισμού βρίσκεται στη ρίζα της δυστυχίας μας – και γι" αυτό πρότεινε την επιστροφή στη φύση. 

Ο Ντέιβιντ Χιουμ, πάντα συνετός και μετριοπαθής, πρότεινε ότι οι άνθρωποι χαρακτηρίζονται από έναν συνδυασμό αλτρουισμού και εγωισμού και ότι αυτός ο συνδυασμός μπορεί εν μέρει να διαμορφωθεί προς το καλύτερο (ή το χειρότερο) από την κουλτούρα.

Γιατί όλα αυτά να απασχολούν, και μάλιστα εν μέσω κρίσης, κάποιον που δεν είναι επιστήμονας ή φιλόσοφος; Υπάρχουν τουλάχιστον δύο καλοί λόγοι. Ενας προσωπικός και ένας πολιτικός.

Πρώτον, το πώς ερμηνεύουμε την ανθρώπινη φύση έχει ευρείες επιπτώσεις στη μελέτη τού πώς θα έπρεπε να ζούμε τις ζωές μας. 

Οποιος π.χ. υιοθετεί τον υπαρξισμό του Σαρτρ ή της Μποβουάρ πιστεύει πως είμαστε απολύτως ελεύθεροι να διαμορφώσουμε τις ζωές μας βάσει των επιλογών μας, κάτι με το οποίο διαφωνούν οι πιστοί των μεγάλων θρησκειών. Ακόμα πιο σημαντικό είναι πως οι απόψεις για την ανθρώπινη φύση επηρεάζουν τις ηθικές αξίες – έναν τομέα που σήμερα αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα. 

Πρόσφατη μελέτη στις ΗΠΑ οδήγησε στο συμπέρασμα πως ο Ντόναλντ Τραμπ είναι «ο πρόεδρος με τις λιγότερες ηθικές αξίες στην ιστορία της χώρας».

Προσωπικά, τείνω προς τις νατουραλιστικές ηθικές αξίες των Στωικών, για τους οποίους η ανθρώπινη φύση περιορίζει και περιέχει – αλλά δεν αποφασίζει απόλυτα – τι μπορούμε και πρέπει να κάνουμε. 

Ομως ασχέτως με τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις του καθενός μας, το να σκεφτόμαστε ποιοι είμαστε αποτελεί έναν καλό τρόπο να αναλάβουμε τις αποφάσεις και την ευθύνη για τις πράξεις μας.

Ο Μάσιμο Πιλιούτσι είναι καθηγητής Φιλοσοφίας στο City College της Νέας Υόρκης

πηγή:https://www.tanea.gr/print/2018/10/06/greece/anthropini-fysi-lfkai-ithikes-aksies/

Διαθέτει χιούμορ ο Κύριος; (επανάληψη)

[Το...λαλημένο  σκηνικό που ακολουθεί, τυγχάνει αληθινότατο μέχρι εσχάτης  λεπτομερείας  και το βίωσα στον ατμοσφαιρικό  κήπο του Πολύεδρου, στην Πάτρα... Αναδημοσιεύω εδώ τα σχετικά, από το παλιότερο ποστάκι https://salograia.blogspot.com/2010/01/blog-post_28.html , προσθέτοντας ως υστερόγραφο και έναν τρελαμένο μονόλογο του Λάμπρου Φισφή για τους τύπους των ανθρώπων που πίνουν καφέ...]

.........................................................................
Warning :Παρακαλώ, την επιστολή μου- προς άθεο ψυχίατρο που ακολουθεί-να μην την διαβάσουν, αθώοι παπάδες, αθώοι καλόγεροι  και αθώοι θεούσοι, διότι...μπορεί να σκανδαλισθούν  και δεν επιθυμώ  να έχω  το κρίμα στο λαιμό μου.

[...]
............................................................
..............................................................

Kύριε Ψυχιατράκο μου

που ισχυρίζεσαι ότι Θεός δεν υπάρχει 
δεν είμαι παρά μια τρελή γραία αλλά θα στο πω και γω, ότι ο Θεός όχι μόνο υπάρχει, αλλά, στην εποχή μας- μια εποχή που απώλεσε την αίσθηση του Δέους και του Ιερού- διαθέτει και θεϊκό χιούμορ- μα την αλήθεια , σου λέω διαθέτει και χιούμορ και το χω καρατσεκάρει πολλάκις- πλην όμως, θα σου αναφέρω, μόνο ένα μικρό σκηνικό έτσι να σε ..ψυλλιάσω! 

Άκου τώρα:
Ήμουν στην πόλη που διαμένω [από το 1981,  την Πάτρα λέμε] σε ένα κήπο-βιβλιοπωλείο για λογοτεχνική συγκέντρωση- με δυο ομιλητές.

Και οι δυο είναι γνωστοί μου και- ο ένας πιο πολύ φίλος.

Μίλησαν για κάποιον φιλόσοφο, δεν θυμάμαι καν το όνομά του- τόσο πολύ δεν κατάλαβα τι λέγαν, ειδικά ο είς εκ των διανοουμένων, ήταν παντελώς ακαταλαβίστικος και ...μπερδευτικός.

Είμαι βέβαιη ότι και οι άλλοι ...παρακοιμώμενοι
(παρευρεθέντες εννοώ) στη συγκέντρωση στα ίδια χάλια με μένα βρίσκονταν, πλην, φόραγαν όλοι ένα ύφος βαθυστόχαστο, λες και είχαν κατανοήσει την πεμπτουσία της φιλοσοφίας του Χάιντεγκερ...

Ο έτερος των εισηγητών- το Ωραίο Τζίνι- τα δύσκολα- με την ευφυία του και τον παιδιάστικο χαρακτήρα του- τα έκανε απλά.
Και γελάσαμε, και καταλάβαμε -περίπου- τι έλεγε και δεν πειράζει που δεν θυμάμαι το όνομα και τις θεωρίες του φιλόσοφου.

Σημασία έχει ότι απο τον ένα, σ'εκείνη τη διάλεξη, πήρα τροφή πνευματική.

Με την πνευματική τροφή, συμβαίνει το ανάλογο, όπως και με την υλική τροφή...
Ξεχνάς τι έφαγες, αλλά αυτό που έφαγες, με κάποιο τρόπο σε θρέφει...

Τώρα το βασικό κουσούρι που με χαρακτηρίζει χρόνια ολόκληρα, είναι ένα πάθος για την ειλικρίνεια, μια σιχαμάρα για τις δημόσιες σχέσεις -τις άνευ νοήματος- καταλαβαίνετε ίσως εσείς, ως ψυχίατρος...

Τελειώνοντας η ομιλία, είχα, λοιπόν, πρόβλημα:

-Εντάξει:

Τον ένα να τον συγχαρώ από την καρδιά μου, αφού και γέλασα και κάτι έμαθα.

Στον άλλον, τι έρμα συγχαρητήρια να δώσω, 
που δεν κατάλαβα- μ ί α - τι έλεγε ο χριστιανός;

Όση ώρα μιλούσε, σκεφτόμουν ότι έλεγε...π@π@ριές! (έτσι χαρακτήριζε η γιαγιά τα δυσνόητα)

-Θεέ μου-επικαλούμουν τον Παντοκράτορα-πώς να τον συγχαρώ χωρίς να το πιστεύω;

-Θα μισήσω τον εαυτό μου αν θα το κάνει.

Έμεινα τελευταία των τελευταίων...συγχάρηκα πρώτον, τον "καλό"ομιλητή.

Μετά πλησίασα το δεύτερο.

Ο δεύτερος, κραταιός καθηγητής φιλοσοφίας , 
καθόταν κάτω από ένα δέντρο- το βιβλιοπωλείο- είπαμε- διέθετε και  κήπο!

Πλησίασα, με το χέρι τεντωμένο έτοιμο για μια ...σμπρωγμένη χειραψία...και ξαφνικά τι βλέπω, κύριε ψυχιατράκο μου... τι παρατηρούν οι απροετοίμαστοι οφθαλμοί μου;

Βλέπω, επάνω στο μπλέ πανταλόνι του φιλοσοφου, ακριβώς επάνω στο σημείο των πολύτιμων γεννητικών του οργάνων, βλέπω ένα μπεζ πράμα να σαλεύει!

Τα χάνω!

(Ειναι να μην τα χάσεις, αναγνώστα μου; 
Μικρό πράγμα δα μια κυρία ...σεμνότατη σαν και μένα 
να ξαφνιαστεί από ένα ...σάλεμα πάνω στα γεννητικά όργανα του φιλόσοφου;)

Τα χάνω, μεν, αλλά σκύβω να κοιτάξω καλύτερα...

(πάντα οι γυναίκες θέλουμε να κοιτάξουμε καλύτερα, 
μην τύχη και κάνουμε λάθος εκτίμηση)

δείχνοντας κιόλας με το δάχτυλο προς το επίμαχο σημείο, 
τραβώντας την προσοχή όλων, και αναφωνώντας, με... παρθενική έκπληξη:

-Χρήστο! Τι έχεις εκεί, επάνω στο παντελόνι σου;

Ο Χρήστος-και μερικοί γύρω απ' το Χρήστο, σάστισε με τη σειρά του προς στιγμήν- κοιτάζει και, βλέποντας το μπεζ πράγμα που σάλευε πάνω στο μπλέ πανταλόνι,στην...ευαίσθητη θέση, του ..." πού επιθυμείτε την οικογένειά σας;" -που ρώταγαν ντροπαλά και οι παλιοί, σεμνοί ραφτάδες- γούρλωσε τα μάτια, τινάχτηκε τρομαγμένος και, μαζί του, πετάχτηκε πανικόβλητο τινάχτηκε καταγής και το μπεζ ολοζώντανο πραματάκι που ο Κύριος οδήγησε τα ...ποδαράκια του μέχρις του επιμάχου σημείου

( διότι όοοολα αναμφιβόλως, από τον Κύριο ξεκινάνε και τελειώνουνε, αδελφοί, το σημειώνω για κάποιους κρυφοπουριτανούς που διαβάσατε την ανάρτηση ίσαμε δω -παρά τις προειδοποιήσεις μου...)

αναπήδησε ξαναλέω ο φιλόσοφος, έμφοβος, και μαζί ξέσπασε τρελό γέλιο απο όλη την
εναπομείνασα ομήγυρη, διότι το πλάσμα που σάλευε -και που έπεσε τελικά και αυτό τρομοκρατημένο πάνω στο χώμα του κήπου- δεν ήταν παρά μια αθώα σαύραααα, ένα μικρό σαμιαμίδιιιι!

-Α! Υπάρχει Θεός! , αναφώνησα ενδόμυχα, μετά ταύτα!

Σε όλη τη διάρκεια της ομιλίας, συλλογιζόμουν πως ο φιλόσοφος έλεγε...π@π@ριές!

Έφερε - η... συνωμοσία του σύμπαντος, θα υποστήριζαν οι αγνωστικιστές- έφερε ο Προσωπικός Θεός-επιμένω η γραία- το μολυντήρι επάνω στις ...π@π@ριές του φιλόσοφου.

-Απίστευτο και όμως αληθινό! oh ye!

-Τι μεγαλύτερες αποδείξεις, κύριε ψυχιατράκο μου για την παρουσία του Θεού, να ζητήσω;

- Ο Θεός όχι μόνο υπάρχει , όχι μόνο βαριέται τη φιλοσοφία και την ψυχανάλυση όσο και γω αλλά και μου το δήλωσε με την απίστευτη αυτή συγκυρία και με έβγαλε απο τη δύσκολη θέση, τού να δώσω τα συγχαρητήρια που-  με " την καμία" -  δεν μου προέκυπταν!

Έκτοτε, με την ανάμνηση του σκηνικού, ευθυμώ μέχρι σήμερα, μα τι γράφω ευθυμώ;

Για την ακρίβεια γελάω με την ψυχή μου!!!

Γελάτε, λοιπόν, και σεις αδελφοί-εν Κυρίω γελάτε- και δεν θα χρειαστείτε

ποτέ σας ...πσυχίατροοοο!

Ευανθία η Σαλογραία
......................................................................................
.......................................................................................

Τα θρησκευτικά λάθη και τα φιλοσοφικά λάθη...

Τα θρησκευτικά λάθη είναι επικίνδυνα,
τα φιλοσοφικά είναι απλώς γελοία. 

Ντέιβιντ Χιουμ (1711-1776)
("Ο κόσμος της Σοφίας"
- ημερολόγιο και Σημειωματάριο- 1999)